پنجشنبه 8 آبان 1393 - 05 محرم 1436 - 30 اکتبر 2014
 مشاوره قبل از ازدواج
 مقدمه

منابع : وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی

و کتاب دستورالعمل روشهای  پیشگیری از بارداری در جمهوری اسلامی ایران  

مشاوره حين ازدواج

ازدواج پايه گذاري خانواده و خانواده واحد متشكله جامعه است ، سلامت و سعادت جامعه در گرو پايه گذاري صحيح اين بنا ء و مراقبتهاي جامع جسمي ، رواني  و اجتماعي و معنوي از آن است و منطقي ترين شكل ارائه  اين مراقبت ، افزايش آگاهي  عمومي و بر انگيختن احساس مسئوليت و مشاركت يكايك افراد جامعه در اين فعاليتهاي پر ثمر و بنيادين است .

مشكلات ناشي از رشد بي رويه  ، شتابان و عنان گسيخته جمعيت ، كماكان بزرگترين مانع اساسي در راه توسعه مي باشد و افزايش جمعيت مي تواند كليه برنامه ريزيهاي اقتصادي ، فرهنگي ، بهداشتي و اجتماعي را تحت الشعاع قرار دهد و اين مهم در نظام اعتقادي و مذهبي ما نيز قابل بررسي است .

ازدواج از ديدگاه اسلام

حضرت ختمي مرتبت محمد مصطفي (ص) ، ازدواج و تشكيل خانواده را يك بنا توصيف فرموده و آنرا محبوبترين بنا نزد حق تعالي معرفي كرده است . باز همان حضرت فرمودند : هر كس ازدواج كند بوسيله آن نصف دينش را حفظ كرده است پس براي حفظ نصف ديگر بايد تقوا پيشه كند.

كسي كه تصميم به تشكيل خانواده دارد ، بايد متناسب با شرايط تعداد فرزندان و فاصله بين آنها را انتخاب كند لذا دين اسلام و مفاهيم اعتقادي و اخلاقي آن هرگز انسان را بی اختيار و مجبور تصور نكرده است تا در برهوتي تغيير ناپذير قرار گيرد.

تعیین سرنوشت قضا و قدر و تعين رزق و روزي براي انسان و جهان بيني اسلامي جزئي از نظم و برنامه اي است كه از انسان خواسته است تا با علل و عوامل اختياري آن را تعيين كند ، پس بهتر است از همين ابتداي زندگي سرنوشت خود را به دست قضا و قدر مسپارد و براي ابعاد مختلف زندگي خود برنامه ريزي كند تا به ياري خداوند متعال سعادتمند شود و فرزندان سالم و صالح و خوشبخت داشته باشد .
 

وضعیت موجود

درحال حاضر تعداد 22 مركز مشاوره قبل از ازدواج در شهرستانهاي تابعه استان فعاليت مي نمايند .در اين مراكز بعد از انجام آزمايشات قبل از ازدواج ( اعتياد - تالاسمي سفليس ) و واكسيناسيون برعليه بيماريهاي كزاز و ديفتري آموزشهاي لازم در خصوص تنظيم خانواده ، روشهاي پيشگيري از بارداري ، مشاوره ژنتيك و بهداشت روان به زوجين داده مي شود . مركز شماره 2 تبريز واقع در نصف راه بعنوان مركز مشاوره ازدواجهاي فاميلي و ازدواج زير 16 سال تجهيز گرديده است كه مزدوجين مي توانند با آگاهي از شجره نامه فاميلي خود ، از درصد ابتلا كودكانشان به بيماريهاي ژنتيكي آگاه گردند . پزشكان و كارشناسان مامائي مراكز مشاوره قبل از ازدواج طي 8 جلسه دوره آموزشي مشاوره ژنتيك و مشاوره تنظيم خانواده و بهداشت روان را گذرانده اند تا بتوانند آموزشها ، توصيه ها و راهنمائيهاي لازم را به زوجين ارائه نمايند .مراكز مذكور به ويدئو ، تلويزيون ، فيلم آموزشي ، كتاب ، پمفلت هاي آموزشي تنظيم خانواده و ديسكت مشاوره ژنتيك مجهز مي باشند .

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
اهداف برنامه

هدف از اجراي برنامه افزايش آگاهي زوجين در خصوص بهداشت باروري و روشهاي پيشگيري از باروري از يكطرف و از طرف ديگر هماهنگي بين رشد جمعيت و ابزار و عوامل توسعه اجتماعي ، اقتصادي و فرهنگي كشور است كه نهايتاً تامين عدالت اجتماعي را نيز ميسر مي سازد . در مورد افزايش آگاهي زوجين هدف از اجراي برنامه به قرار زير است .

à پيشگيري از حاملگيهاي پر خطر

à فاصله گذاري مناسب بين فرزندان

à جلوگيري از حاملگيهاي ناخواست

à كاهش بار بيماريهاي ژنتيكي

à فراهم نمودن زمينه مساعد براي تامين سلامت جسماني و رواني خانواده ودرنهايت جامعه

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------استراتژیها

à افزايش آگاهي پزشكان و كارشناسان مامائي شاغل در مركز

à مشاوره قبل از ازدواج در خصوص نحوه مشاوره

à افزايش آگاهيهاي عمومي از طريق رسانه هاي گروهي

à تجهيز جوانان به اطلاعات و معلومات جمعيتي و روابط جنسي مشروع و صحيح و روشهاي تنظيم خانواده.

علاقه مندان مي توانند جهت كسب اطلاعات بيشتر در خصوص روشهاي پيشگيري ازبارداري به قسمت جمعیت و تنظیم خانواده، زيرگروه روشهاي پيشگيري ازبارداري مراجعه فرمايند.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
انواع مشاوره

تعريف مشاوره:

مشاوره به معني ايجاد يك ارتباط دوطرفه چهره به چهره است كه درآن شخصي به شخص ديگركمك مي كند تا با توجه به نيازهاي خود، تصميم بگيرد و بر طبق آن تصميم ،عمل نمايد.

در خصوص خدمات تنظيم خانواده، مشاوره فرايندي است كه در آن به داوطلب كمك مي شود تا در مورد استفاده يا عدم استفاده از وسايل پيشگيري از بارداري ،تصميم بگيرد و اگر تصميم گرفت، مشاوره سبب مي شود تا داوطلب با توجه به نيازش، بتواند روش پيشگيري از بارداري مناسب را انتخاب نمايد ( يعني روش انتخابي، روشي باشد كه داوطلب به آن تمايل داشته و نيز قادر به استفاده صحيح از آن باشد ) بطوريكه روش انتخاب شده براي فرد داوطلب از نظر طبي نيز يك روش مناسب، موثر و مطمئن مي باشد.

انواع مشاوره تنظيم خانواده :

1- مشاوره عمومي : دراين نوع مشاوره كه معمولا در اولين مراجعه داوطلب به مركز بهداشتي درماني صورت مي گيرد، درخصوص عوارض ناشي از رشد بي رويه جمعيت و مضرات زايمانهاي مكرر و بدون فاصله بر روي مادر و جنين، روشهاي مختلف پيشگيري از بارداري و اطلاعات مربوط به آنها بحث و گفتگو مي شود.همچنين در طول اين مشاوره در مورد نگرانيها، سوالات و باورهاي غلط مراجعه كننده در مورد انواع روشهاي پيشگيري از بارداري بحث شده و اتخاذ تصميم و انتخاب روش مناسب شروع ميشود.

 

2- مشاوره در مورد يك روش بخصوص: در اين مشاوره با توجه به اينكه تصميم گيري و انتخاب روش صورت گرفته است، اطلاعات دقيق تري در خصوص روش پيشگيري از بار داري انتخاب شده در اختيار داوطلب قرار داده مي شود . همچنين در اين مشاوره راهنمائيهاي لازم در مورد اينكه داوطلب چگونه و چه وقت از آن روش استفاده نمايد و يا اينكه اگر در هنگام استفاده از روش انتخابي دچار مشكل شد چه بايد بكند و نيز زمان مراجعه بعدي ارائه مي شود. در پايان جهت تاييد اينكه داوطلب مطالب ارائه شده را دريافته است يا خير بايد از او خواسته شود تا نكات مهم بيان شده را تكرار نمايد.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

اصول مشاوره

اصول مشاوره عبارتند از:

1- مشاوره بايد در يك محيط كاملا آرام و خصوصي انجام شود بطوريكه داوطلب و پرسنل بهداشتي بتوانند بدون اينكه ديگران صحبت هايشان رابشنوند، با هم صحبت كنند . در طول انجام مشاوره مي بايست وقت كافي وجود داشته باشد تا هم پرسنل بهداشتي بتوانند كليه اطلاعات لازم را به داوطلب بگويند و هم داوطلب بتوانند سوالات، مسايل و مشكلات را بيان نمايد.

2 - در يك مشاوره صحيح بايد كليه صحبتهايي كه ما بين داوطلب و پرسنل بهداشتي رد و بدل مي شود و نيز نكاتي كه پرسنل بهداشتي در پرونده او يادداشت مي كنند، محرمانه بماند.

3- جهت انجام يك مشاوره صحيح ، پرسنل بهداشتي بايد با احترام وعلاقه با مراجعه كننده برخوردكرده و بدون قضاوت به سخنان او گوش داده و اجازه دهند كه فرد داوطلب آزادانه مطالب مورد نظر خود را بيان نمايد.

4- پرسنل بهداشتي درطول انجام مشاوره بايد با زبان قابل فهم با داوطلب صحبت كند(يعني زباني كه از نظر گفتاري ساده ،مناسب با فرهنگ آن منطقه وفاقد اصطلاحات پزشكي باشد)

5 - پرسنل بهداشتي كه مشاوره را انجام مي دهد بايد در برقراري ارتباط بين فردي دوطرفه از مهارت كافي برخوردارباشد يعني در موقع لزوم با پرسيدن سوالات لازم، تكان دادن سر به علامت تصديق، گوش دادن با دقت و علاقه، تكرار گفته ها و مشكلات داوطلب، جمع بندي گفته هاي او و نهايتا كمك به اتخاذ يك تصميم صحيح در هر چه بهتر انجام شدن امر مشاوره موثر باشد .

6 - درطول مشاوره هيچوقت با دادن اطلاعات زياد نبايد داوطلب راگيج كرد بلكه مي بايست نكات مهم در ابتداي جلسه مشاوره بيان شوند و بعد از آن به بيان ساير نكات و راهنمائي هاي لازم به طور دقيق و خلاصه و با زباني ساده پرداخت و چندين بار آنها را تكرار كرد.

7 ـ جهت درك بهتر از روش پيشگيري از بارداري انتخابي داوطلب، بايد در هنگام توضيح روشهاي مختلف جلوگيري ازبارداري از وسايلي مانند پخش فيلم ويدئويي و نشان دادن وسايل مختلف پيشگيري ازبارداري استفاده نمود.

يك مشاور تنظيم خانواده بايد داراي چه خصوصيات، اطلاعات و مهارتهايي باشد؟

يك مشاورتنظيم خانواده بايد :

1- به اصول و ارزشهاي تنظيم خانواده و حقوق داوطلب معتقد باشد.

2- در برخورد با داوطلب ازقضاوت كردن خودداري كرده و بي طرفانه و محترمانه به نظرات او گوش فرا دهد.

3- از تمايلات و ارزشهاي خود مطلع بوده و سعي در تحميل آنها به داوطلب نكند.

4- يك مشاورنه تنها بايد نسبت به حساسيتهاي فرهنگي و عوامل رواني كه درتصميم گيري داوطلب مي تواند تاثير بگذارند،آگاه باشد بلكه بايد فشارهاي وارده بر داوطلب را از طرف خانواده و جامعه درك نمايد .

5- اطلاعات تكنيكي كافي درباره روشهاي مختلف پيشگيري از بارداري داشته باشد بطوريكه :

 

ü با تمام جنبه هاي تكنيكي اين وسايل آشنا باشد.

ü بتواند بخوبي به سوالات مطرح شده داوطلب در خصوص روشهاي پيشگيري از بارداري ، باورهاي غلط، شايعات، مسائل جنسي، بيماريهاي مقاربتي و اضطرابهاي شخصي در خصوص حاملگي پاسخ دهد.

6- يك مشاور نه تنها بايد با نحوه استفاده از وسايل كمك آموزشي مانند فيليپ چارت، پوستر، پمفلت وغيره آشنا باشد، بلكه بايد بتواند با زبان ساده نكات لازم آنها را براي داوطلب شرح دهد.

7- يك مشاوربايد قدرت تشخيص زمان لازم جهت ارجاع داوطلب به پرسنل بهداشتي ديگر و يا متخصصين را داشته باشد .

8- يك مشاور بايد مهارت كافي در برقراري ارتباط بين شخصي و نيز پياده كردن صحيح روشهاي مشاوره و استفاده درست از آنها را داشته باشد.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
حقوق داوطلب

حقوق داوطلب

خدمات تنظيم خانواده نوعي از خدمات بهداشتي پيشگيرانه بحساب مي آيند و به همين دليل مي توان حقوق داوطلب تنظيم خانواده را در چهار چوب حقوق داوطلب خدمات بهداشتي ديد. ضمنا هدف مديران و ارائه دهندگان خدمات تنظيم خانواده بايد تامين حقوق داوطلبان اين امر باشد .

لذا مي توان گفت كه اين هدف با دردسترس بودن وچگونگي كيفيت ارائه اطلاعات وخدمات تنظيم خانواده رابطه مستقيم دارد. به طور كلي درخصوص حقوق داوطلب مي توان نكات زير را عنوان نمود :

1 ـ اطلاعات : هرداوطلب بايد در باره فوايد و چگونگي دسترسي به خدمات تنظيم خانواده آگاه باشد .

2 ـ دسترسي : بدون در نظر گرفتن مكان، جنس، نژاد و عقيده هر داوطلب، خدمات تنظيم خانواده بايد در دسترس آنان قرار گيرد.

3 ـ انتخاب : هرداوطلب تنظيم خانواده حق تصميم گيري آزادانه جهت انتخاب و استفاده يا عدم استفاده ازروشهاي پيشگيري از بارداري را دارد.

4 ـ اطمينان :استفاده از يك روش موثر ومطمئن پيشگيري ازبارداري ازحقوق داوطلبين اين برنامه است .

5 ـ محيط خلوت : وجود يك محيط خلوت و خصوصي جهت انجام مشاوره و ارائه خدمات تنظيم خانواده يكي ديگر از حقوق داوطلبين اين برنامه است .

6 ـ رازداري : هر داوطلب بايد از اينكه اظهارات خصوصي وي محرمانه خواهد ماندمطمئن باشد .

7 ـ احترام :بايد با داوطلب برخورد مؤدبانه صورت گيرد .

8 ـ آسايش :داوطلبين خدمات تنظيم خانواده بايد در زمان گرفتن اين خدمات احساس آسايش نمايند .

9 ـ تداوم : درصورت لزوم، خدمات تنظيم خانواده بايد بطور مداوم در دسترس داوطلبين اين خدمات باشد .

10 ـ اظهار نظر : داوطلبين تنظيم خانواده حق اظهار نظر درخصوص خدمات ارائه شده به آنها را دارند

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
مراحل مشاوره

اصول مشاوره

بهداشت كلمه اي خلاصه شده است كه در كشور ما جهت بخاطر سپردن مراحل مشاوره استفاده مي شود منتهي هر مشاور بايد در نظر داشته باشد كه جلسات مشاوره بايد بر طبق نيازهاي مراجعه كننده تنظيم شود يعني مشاور مي تواند درصورت لزوم مراحل خاصي از مشاوره را تكرار و يا حذف نمايد .

مراحل عنوان شده در كلمه بهداشت عبارتند از :

ب : برخورد محترمانه و مناسب با متقاضي.

ه : هدف متقاضي براي پيشگيري از بارداري و نيز چگونگي وضع زندگي خصوصي و خانوادگي وي.

د : دادن اطلاعات كافي در مورد همه روشهاي تنظيم خانواده .

الف : انتخاب يك روش پيشگيري از بارداري مناسب توسط داوطلب .

ش : شرح جزئيات و نحوه استفاده صحيح از روش پيشگيري انتخابي .

ت : تماس بعدي با مركز تنظيم خانواده برنامه ريزي شود.

کلمات کلیدی :
نوشته شده در   چهارشنبه هشتم تير 1390  ساعت  12:45   توسط   پروانه فرساد
ویرایش شده در شنبه یازدهم آذر 1391 ساعت 20:58 توسط پروانه فرساد
PDF چاپ ارسال برای دوستان بازگشت