پیشگیری از ابتلا به بیماری فشار خون بالا
تعریف فشارخون و فشارخون بالا
برای این که خون در شریان های اعضای بدن جاری شود و مواد غذایی را به اعضای مختلف بدن برساند نیاز به نیرویی دارد که خون را به گردش درآورد. این نیرو فشارخون نامیده می شود.
بهترین راه برای پی بردن به مقدار فشارخون هر فرد، اندازهگیری منظم آن با دستگاه فشارسنج است.
عوامل موثر بر فشارخون بالا
فشارخون تحت تاثیر عوامل زیادی قرار دارد. فشارخون در طول روز تحت تاثیر عوامل مختلفی تغییر میکند اما این تغییرات موقتی هستند: از جمله وضعیت بدن، فعالیت مغز، فعالیت گوارشی، فعالیت عضلانی، تحریکات عصبی، تحریکات دردناک، مثانه پر، عوامل محیطی مثل دمای هوا و میزان صدا، مصرف دخانیات، مصرف الکل و قهوه، چای و دارو .
انواع فشارخون بالا
فشارخون بالا دو نوع اولیه و ثانویه دارد:
فشارخون بالای اولیه
در نوع اولیه که 95 درصد بیماران فشارخونی را شامل میشود علت فشارخون بالا مشخص نیست و عوامل خطرسازی مانند سن بالا، جنسیت مردانه، مصرف زیاد نمک، چاقی، دیابت و سابقه خانوادگی را در ایجاد آن دخیل میدانند.
شایعترین عوامل ایجادکننده فشار خون بالای ثانویه
در نوع ثانویه تقریباً علت تمام انواع فشارخون بالای ثانویه تغییر در ترشح هورمونها و یا عملکرد کلیهها و غدد فوق کلیوی است. این نوع فشارخون بالا با درمان به موقع بیماریهای زمینهای، معمولاًبه مقدار طبیعی قابل برگشت است.
علایم بالینی فشار خون بالا
فشار خون اولیه سالها بدون علامت است و معمولاً زمانی علامت دار میشود که بر اندامهای حیاتی مثل مغز، چشم، کلیه و قلب تاثیر گذاشته و به آنها آسیب رسانده باشد. گاهی ممکن است بیمار از علایمی مثل سردرد در ناحیه پس سر، سرگیجه، تاری و اختلال دید، خستگی زودرس و طپش قلب، تنگی نفس شبانه و یا هنگام فعالیت و دردهای قفسه سینه، شکایت کند. اگر فشارخون به طور حاد افزایش یابد ممکن است بیمار دچار سرگیجه و تشنج شده وحتی به اغماء برود
درمان بیماری فشارخون بالا
فشارخون بالا در تمام طول عمر نیاز به درمان دارد و لازم است بیمار و خانواده او تحت آموزش قرار بگیرند تا نسبت به بیماری فشار خون و عوارض آن آگاهی کامل پیدا کنند. برای درمان، مراقبت و پی گیری بیماری، مشارکت فرد مبتلا به فشار خون بالا و خانواده وی اهمیت بهسزایی دارد. درمان فشار خون بالا باید متناسب با هر بیمار انجام شود و پرونده درمانی او دقیقاً کنترل گردد.
از علل اصلی ناکامی در درمان فشارخون بالا بیعلامت بودن بیماری و آگاهی ناکافی جامعه و به ویژه بیماران نسبت به بیماری و عوارض آن و مصرف نا منطم دارو میتوان ذکر کرد.
بهطورکلی درمان بیماران مبتلا به فشار خون بالا معمولاً به صورت ترکیبی از درمان غیردارویی و درمان دارویی میباشد. درمان بیماری فشارخون بالا نه تنها بستگی به درمان دارویی بلکه به تغییر شیوه زندگی نامناسب دارد.
درمان غیر دارویی
مراقبتهای غیر دارویی شامل تغییر شیوه ناصحیح زندگی است. تغییرات شیوه زندگی هم در پیشگیری اولیه از بروز فشارخون بالا و هم در کنترل و کاهش فشارخون در بیماری فشارخون بالا نقش مهمی دارد. اصلاح شیوه زندگی، فشارخون را پایین میآورد. این تغییرات شامل موارد زیر هستند:
تغییر الگوی تغذیهای بهمنظور کاهش مصرف چربی و مصرف روغن مایع به جای روغن جامد، مصرف سبزیجات و انواع میوهها، کاهش مصرف نمک و غذاهای شور، پخت غذا به روش صحیح مثلا" بخار پز یا آب پز، و حتی المقدور پرهیز از سرخ کردن آن،
افزایش فعالیت بدنی و انجام ورزش روزانه و منظم در جهت مبارزه با کم تحرکی
ترک مصرف الکل وکاهش وزن ،به کارگیری این موارد در کنترل فشار خون بالا بسیار موثر است.
اثر شیوه زندگی بر کاهش فشارخون بر حسب پذیرش بیماران، رعایت و پیروی از درمان فرق میکند. علاوه بر تاثیر اصلاح شیوه زندگی بر روی فشارخون، مرگ ناشی از بیماری قلبی عروقی هم کاهش مییابد. بنابراین، بدون توجه به مقدار فشارخون، تمام افراد باید شیوههای زندگی مناسب را بپذیرند.
درمان دارویی
درمان دارویی بنا به تصمیم پزشک برای کسانی تجویز میشود که فشار خون آنها بعد از رعایت درمان غیر دارویی و اصلاح شیوهزندگی هم چنان بالا باشد.
میزان فشار خون بیمار و وجود عوامل خطر دیگر همراه با فشار خون بالا مثل دیابت، چاقی،اختلال چربی خون و... در تصمیمگیری پزشک برای شروع درمان دارویی تاثیر دارند. یعنی اگر کسی فشار خون 150 برروی 90 داشته باشد و دیابت هم داشته باشد، پزشک سریعتر درمان دارویی را شروع میکند. درمان دارویی باید همراه با توصیه به تغییر شیوههای زندگی و اصلاح آنها باشد. ممکن است مصرف داروها عوارضی مثل سرگیجه،خواب آلودگی، تنگی نفس شدید، طپش قلب، تهوع، استفراغ و حساسیت ایجاد کنندکه باید به اطلاع پزشک رسانده شود تا اقدام مناسب برای رفع آنها صورت گیرد.