آشنایی با گروه
 

پيشگيري انتقال از مادر به كودك

الف ) نحوه برخورد با زن باردار آلوده به HIV :

از آنجا كه ريسك انتقال آلودگي از مادر بارداري كه تحت درمان پيشگيري با داروهاي ضدرتروويروسي قرار نمي‌گيرد، به كودك حدود 30%-25% است، شناسايي هرچه بيشتر زنان و/يا مادران بارداري كه سابقه خطر مثل سابقه زندان، اعتياد تزريقي،‌ رفتار جنسي پرخطر در خود يا همسر دارند و نهايتا ارائه خدمات پيشگيري براي آنها از اهميت زيادي برخوردار است. روي هم رفته توصيه ميشود كه زنان آلوده به HIV باردار نشوند و در صورت بارداري توصيه به ختم بارداري ميشود و درصورتيكه مادر باردار علي رغم مشاوره و آگاهي لازم اصرار به ادامه بارداري داشته باشد، بايد براي وي با هر ميزان از CD4 كه داشته باشد، درمان پيشگيري با سه داروي ضدرتروويروسي موجود مد نظر قرار گيرد . در صورت پيشرفته بودن بيماري و رضايت مادر )در خصوص عوارض احتمالي داروها بر جنين( ، تجويز دارو از همان ابتداي بارداري و در غير اين صورت، از هفته14 بارداري به بعد (كه احتمال اين عوارض بسيار كاهش مي يابد) شروع شود . بايد درنظر داشت كه درميان داروهاي ضدرتروويروسي،‌ داروي افاويرنز،‌ به دليل احتمال تراتوژن بودنش، در زنان باردار ممنوعيت مصرف دارد، همچنين از استفاده همزمان استاوودين (d4T ) و ديدانوزين (ddI ) به دليل احتمال بيشتر بروز لاكتيك اسيدوز،‌ در زمان بارداري بهتر است كه پرهيز شود. اين درمان پيشگيري تا زمان زايمان و در حين زايمان ،ادامه مي‌يابد. شروع فوري درمان پيشگيري در اولين ويزيت مادر باردار حتي اگر اين ويزيت در حين زايمان باشد، توصيه ميشود.هدف از درمان پيشگيري مادر آلوده ، كاهش ويرمي و در نتيجه كاهش خطر انتقال به كودك است . لازم به ذكر است از ديگر رژيم هايي كه در كشورهاي در حال توسعه مورد مصرف قرار ميگيرد نويراپين ( Nevirapine) به مقدار mg200 تك دوز بوده است. البته براساس برخي شواهد و مطالعات موجود استفاده از يك دارو امكان ايجاد مقاومت را افزايش ميدهد همچنين بايد در نظر داشت كه بروز علائم كبدي و راش جلدي بدنبال مصرف نويراپين در زنان بخصوص زماني كه شمارش سلولهاي CD4 بالاتر از 250 است، بيشتر از مردان مشاهده شده است ميدهد و لذا درحال حاضر با توجه به وجود امكان درمان سه دارويي در كشور، شروع درمان پيشگيري با سه دارو توصيه ميشود. بديهي است كه ادامه درمان پيشگيري براي مادراني كه واجد شرايط درمان ضدرتروويروسي نيستند،‌ لزومي نداشته و درمان پيشگيري پس از زايمان قطع ميشود. درحال حاضر عمل سزارين درصورت الكتيو بودن درهفته 38 بارداري،‌ توصيه ميشود و درغير اين صورت،‌ ريسك عمل سزارين با زايمان طبيعي تفاوت چنداني نخواهد داشت.

ب ) برخورد با نوزاد متولد شده از مادر آلوده :

بايد توجه داشت كه حين سزارين يا زايمان طبيعي كمترين صدمه به نوزاد وارد شود وبلافلاصله پس از تولد، پوست و مخاط كاملاً شستشو داده شوند . پس از حدود 8 ساعت از زمان تولد زايدوودين mg/kg/dose2 خوراكي هر 6 ساعت (ترجيحاً شربت) همراه با دو داروي لاميوودين با دوز mg/kg/dose 2 دوبار در روز و نلفيناوير با دوز mg/kg/dose50-40 سه بار در روز به مدت 6 هفته به نوزاد داده مي شود . نوزاد بايد به جاي شيرمادر با شير مصنوعي تغذيه كند زيرا تغذيه با شيرمادر با افزايش احتمال انتقال آلودگي همراه است .

نوزاد متولد شده از مادر آلوده به HIV در زمان تولد معمولاً طبيعي است و هيچ علامت باليني براي تشخيص آلودگي به ويروس ندارد

بديهي است با توجه به عبور آنتي بادي هاي ضد HIV از جفت انجام آزمونهاي الايزا و وسترن بلات در 18 ماه اول تولد ارزش تشخيصي ندارند. حساسيت PCR (DNA,RNA يا RT) در زمان تولد ، بين 30 تا 50% است ، اما بعد از 4 تا 6 ماه از تولد ، به 100% ميرسد . بهتر است اين آزمايش در صورت امكان هر چه سريعتر انجام شود. اگر جواب آزمايش نخست منفي شود ، بايد آزمايش را مجدداً در 4 تا 6 ماهگي تكرار نمود.

نكته: وجود يك آزمايش مثبت، تشخيص را اثبات نمي كند و بايد متعاقباً با استفاده از آزمايشهاي سرولوژيك تشخيص قطعي شود . تائيد آلودگي در نوزاد توسط آزمايشات بررسي آنتي بادي (الايزا ) بعد از 18 ماهگي صورت مي گيرد حتي در صورتيكه قبلاً توسط PCR تشخيص داده شده باشد . انجام آزمايش الايزا در 6 و 18 ماهگي توصيه شده است . در صورتي كه كودك زير 18 ماه با نتيجه مثبت سرولوژيك HIV ،دچار يكي از بيماريهاي همراه و نشانگر ايدز شود ، تشخيص عفونت حتي در صورت نتيجه منفي ويروس شناسي (PCR و غيره )در او تائيد مي شود .

جدول : تعداد لنفوسيتهاي CD4+ در سنين مختلف كودكي

 

نقص ايمني شديد
(شمارش CD4 كمتر از 15%)

نقص ايمني متوسط
(شمارش CD4 بين 15- 24%)

بدون نقص ايمني
(شمارش CD4 مساوي يا بيش از 25%)

0 تا 12 ماهگي كمتر از 750 750 تا 1499 حداقل 1500
1 تا 5 سالگي كمتر از 500 500تا 999 حداقل 1000
6 تا 12 سالگي كمتر از 200 200تا499 حداقل 500

البته با توجه به متغير بودن شمارش مطلق سلولهاي CD4+ بهتر است به درصد اين سلولها توجه شود.

براي كليه نوزادان متولد شده از مادر آلوده به HIV درمان پيشگيري PCP با كوتريموكسازول بايد از هفته ششم تولد شروع و تا پايان يك سالگي و يا تا زماني كه وضعيت HIV كودك مشخص شود، ادامه يابد.

 پیشگیری ومبارزه با بیماریهای واگیر