برای نمایش بهتر وب سایت از ورژن جدید مرورگر فایرفاکس یا گوگل کروم استفاده نمایید.

دانلود ورژن جدید فایرفاکس دانلود ورژن جدید کروم
English فارسی
logo

معاونت بهداشت Health Vice-Chancellor

فهرست اصلی
 آشنایی با گروه
 

بررسي متون

در زمينه مصرف مواد : در سال 1377 ، پژوهش ارزيابي سريع وضعيت سوء مصرف مواد در ايران ، وجود بيش از 2 ميليون معتاد را در كشور تخمين زده است . ( دكتر محمدرزاقي و همكاران ) در آنزمان حدود 16% از اين افراد از روش تزريق نيز استفاده كرده اند و حدود 50% كساني كه سابقه تزريق داشته اند ، سابقه استفاده از وسايل تزريق مشترك را نيز داشته اند . همچنين درصد قابل توجهي از اين افراد بي خانمان بوده و به اصطلاح معتادان خياباني ناميده شده اند . براساس همين ارزيابي ، سرعت رشد اعتياد سالانه 8% و اعتياد تزريقي سالانه 33% محاسبه شده است ( دكتر رحيمي موقر و همكاران ) . در مورد شيوع HIV/AIDS در معتادان تزريقي بررسي منسجمي وجود ندارد اما نشانه ها حاكي از آنند كه شيوع عفونت در اين جمعيت به سرعت در حال افزايش است . پس از پيروزي انقلاب اسلامي رويكرد به معضل سوء مصرف مواد عمدتاً مبتني بر فعاليتهاي قضائي و انتظامي و دستگيري قاچاقچيان و مصرف كنندگان مواد بوده است . اگر چه بحث كاهش تقاضا از طريق سوق دادن معتادان به ترك مواد و پيشگيري از معتاد شدن افراد جديد نيز همواره مطرح بوده است ، ولي گزارشات سازمان بهزيستي و رشد سالانه 8 درصدي شيوع اعتياد حاكي از آن است كه بحث كاهش تقاضا به تنهايي موفق نبوده است . مصرف كنندگان مواد پس از دستگيري عملاً امكان برخورداري از خدمات درماني مناسب را نداشته اند و جرم بودن اعتياد نيز باعث تشديد پنهان ماندن اين مشكل از ديد سيستم بهداشتي - درماني كشور شده است . با توجه به محدوديت دسترسي به مواد در زندانها ، رفتارهاي پرخطري همچون تزريق با وسايل مشترك در زندانها بيشتر مي شود (دكتر بوالهري و همكاران ) و خطر ابتلاي به HIV/AIDS و بيماريهاي ديگر مثل هپاتيت را به شدت مي افزايد . بنابراين به نظر مي رسد با توجه به تجربه چندين ساله كشورمان و همچنين كشورهاي ديگر، به زندان فرستادن مصرف كنندگان مواد نتيجه مناسبي در برنداشته و نه تنها معضل سوء مصرف مواد حل نشده ، بلكه بر مخاطرات آن نيز افزوده شده است .

در سالهاي اخير متعاقب شناخت بيشتر از پديده سوء مصرف مواد و كسب برداشتهاي صحيح از علل آن ، بتدريج تمايل بيشتري به رويكردهاي مبتني بر مدلهاي سبب شناسي طبي ، رواني و اجتماعي شكل گرفته است. بر اين اساس ، مصرف كنندگان مواد مانند بيماران مزمني در نظر گفته مي شوند كه تابع منشور حقوق بيماران هستند. همچنين مدل رويكرد كاهش آسيب ، باعث شده است كه با مشكلات ناشي از سوء مصرف مواد ، بصورت واقع بينانه تري برخورد شود ، ارائه خدمات درماني و بهداشتي مناسب ، در سطوح مختلف باعث اعتماد و اطمينان بيشتر افراد مبتلا و مراجعه بيشتر آنها جهت دريافت اين خدمات شده و در نهايت زمينه مناسبي را جهت بازتواني ، كاهش بي خانماني و بازگشت اين افراد به جامعه فراهم مي آورد . همچنين به نظر مي رسد اين اقدامات ، گام مهمي در كنترل همه‌گيري HIV/AIDS از طريق كاهش رفتارهاي پرخطر در گروههاي مبتلا باشد. يكي از طرح هائي كه در برنامه هاي كاهش آسيب موفقيت هاي قابل توجهي داشته ، خدمات تيم هاي سيار (outreach) بوده است . اين طرح جهت كمك به كساني كه عملاً از هيچ طريق ديگري به اطلاعات ، خدمات و راههاي محافظت از خودشان در برابر ابتلا به عفونتهاي خطرناكي چون HIV /AIDSدسترسي ندارند ،تهيه شده است . اين طرح همچنين بعنوان پلي جهت ارتباط مصرف كنندگان مواد با مراكز خدمات بهداشتي درماني عمل مي كند كه در جريان اين اتصال امكان برخورداري از خدمات پيشرفته تر مربوط به معتادين مثل برنامه هاي نگهدارنده متادون ، ترك مواد و مشاوره و بررسي از نظر عفونت HIV نيز فراهم مي آيد . مدل امداد رساني سيار بطور عمده براساس رهبري و اجراي فعاليتها توسط افراد منتخب جامعه هدف طراحي گرديده است . در جريان اين فعاليتها ، اطلاعاتي در مورد خطرات مواد مخدر و بخصوص تزريق و راههاي پيشگيري از اين خطرات ارائه مي گردد و برخي از امكانات لازم جهت كاهش آسيب ناشي از مواد نيز به فرد ارائه مي شود و ضمن كمك به اين افراد جهت كاهش آسيب هاي اعتياد ، سيستم امكان تداوم مداخله در جهت ادامه تغييرات رفتاري نيز ايجاد مي شود .

اثر بخشي برنامه هاي كمك رساني تيم هاي سيار به معتادين تزريقي در كاهش رفتارهاي پرخطر آنان ، درچندين مطالعه ثابت شده است ( Coyle, Needles 1997 ) . در مطالعه اي كه توسط اين دو ترتيب داده شد افراد منتخب با مراجعه به معتادان تزريقي ، به آنان اطلاعاتي درباره شيوه كاهش خطرات تزريق ارائه دادند ، بين آنها كاندوم و وايتكس (براي ضدعفوني كردن وسايل تزريق) توزيع نمودند و نيز اطلاعاتي راجع به امكان ارجاع به مراكز بهداشتي درماني ارائه كردند . اين مداخلات راهبردي موفق بود و بخش عظيمي از معتادان پس از آنكه با اين برنامه مرتبط شدند، رفتارهايشان را تغيير دادند . در مطالعه ديگري كه در سال 1995 در آمريكا در 12 منطقه مختلف اجرا شد نيز مشاهده گرديد كه كمك رساني تيم هاي سيار در كاهش آسيب هاي مواد مخدر در معتادان تزريقي سخت دسترس ، نسبت به برنامه هاي درماني عادي كار آمدتر است هستند . Needle و Coyle مطالعه ديگري را نيز درباره كارآئي تيم هاي سيار انجام دادند كه طي آن 36 مطالعه اي كه درباره اين تيم ها منتشر شده بود مورد بررسي قرار گرفت . اكثريت آنها نشاندهندة تغييرات رفتاري در معتادين تزريقي پس از ارتباط با اين تيم ها ، افزايش ورود به برنامه هاي درمان و كاهش رفتارهاي پرخطر جنسي بوده است . در كشورهاي در حال توسعه نيز بررسي هائي كه حاكي از موفقيت تيم هاي سيار بوده وجود دارد . از جمله در مطالعه كومار ( Kumar ) و همكاران ، در شهر مدرس ( هند ) كارآئي اين تيـم ها در كاهش رفتارهاي پرخطر مشاهده شده است . نقش تيم هاي سيار در ايجاد ارتباط بين معتادين تـزريقي و سرويس هاي پزشكي نيز در مطــالعه اي توسط گرينبرگ ( Greenberg JB ) و همكاران بررسي شده و اين مطالعه حاكي از كارآئي اين روش در ايجاد چنين ارتباطاتي بوده است .به نظر مي رسد كه زمان تغيير رويكرد و نگرش به مصرف كنندگان مواد فرا رسيده باشد . دلايل موجود براي چنين تغييري فراوانند و نبايد زمان را بيش از اين از دست داد .

منابع :

1. Coyle Sl, Needle RH, Normad J.Outreach - based HIV prevention for injecting drug users: a review of published outcome data. Public Health Rep 1998; 1: 19-30.

2. Greenberg JB, Mac Gowan R, Neamann M, etal .linking injection drug users to medical services: role of street outreach refferals. Health Soc Work 1998; 23: 298-309

3. Kumar Ms, Mudaliar S, Damets D.Community - based outreach HIV intervention for street - recruited drug users in Madras , India . Public Health Rep 1998; 1: 58- 6 .

4- بوالهري - جعفر ، ميرزماني - سيد محمود ، اكبري - عليرضا و همكاران . ارزيابي سوء مصرف مواد مخدر در زندان هاي ايران ، اداره كل بهداشت و درمان سازمان زندانها ، انستيتو روانپزشكي تهران با همكاري UNOOCP - در سال 1381 .

5- رحيمي موقر - آفرين ، محمد - كاظم ، محمد رزاقي - عمران . روند 30 ساله وضعيت سوء مصرف در ايران مجله پژوهشي حكيم ، پائيز 81 ، دوره پنجم صفحات 171-181 .

6- محمد رزاقي - عمران ، رحيمي موقر - آفرين ، حسيني - مهدي ، مدني - سعيد . ارزيابي سريع وضعيت سوء مصرف مواد در ايران ، معاونت پيشگيري سازمان بهزيستي كشور و برنامه كنترل مواد مخدر سازمان ملل ، 1379

4. Annonymous. Report on the global HIV/AIDS epidemic July 2002 Unaids.

5. Annonymous. AIDS epidemic update. December 2002, UNAIDS, WHO.

7. Annonymous. Policy prafile: HIV / AIDS policy lessons: learning from Thailand. Avaitable at: www. Fhi .org / en / HIV / AIDS /pubications / Archive /articles / AIDS captions. Accessed: 07 / 01 / 2004

8 . عفونت HIV / ايدز در ايران ، سه ماهه اول سال 1382 ، مركز مديريت بيماريها ، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي

 پیشگیری ومبارزه با بیماریهای واگیر