مقدمه و بیان مساله

 

بررسی و ساماندهی فرمهای آماری نظام مراقبتهای اولیه بهداشتی در استان آذربایجان شرقی

مقدمه و بیان مساله :

با توجه به نقش فزاينده اطلاعات در اداره بهتر سازمانها و نيز پيدايش فناوريهاي نوين اطلاعات ، امروزه از قرن 21 به عنوان جامعه اطلاعاتي ياد ميشود. براي ارتقاي سلامت جامعه بايستي اهداف زير را دنبال نمود: بكارگيري بيمار محور داده ها ، فرايند يكپارچه تصميم گيري و استفاده جامع داد ه ها در تحقيقات باليني و گزارشات سلامت(1) .

سازمان بهداشت جهاني از سالها پيش نظام اطلاعات سلامت را از اركان اساسي در دستيابي به هدف "سلامت براي همه" اعلام نموده است.هلفنبين و همكارانشان اشاره نموده اند كه تغيير نظامهاي اطلاعاتي ، سازمانها را به تغيير درست رهنمون ميسازد.(2) هدف نهايي سيستم اطلاعات سلامت ارتقای داده ها و اطلاعات سرچشمه گرفته از آنها از سطح اجرا تا سياست گذاري کلان برای تسهیل تصمیم گیری مي باشد . (3).برای اثربخش نمودن اطلاعات تهيه شده بايستي به سوي نظام متشكل از بخشهاي مختلف داخل نظام سلامت حركت نمود.(4)

جدول 1 - ویژگی های نظام اطلاعات سلامت بر اساس پروتکل Health Matrices Network

زنجيره فرايند مديريت اطلاعات

دروندادها

منابع

فرايندها

انتخاب شاخص و منابه داده ها ، جمع آوري داده ها و مديريت داده ها

برونداد ها

اطلاعات تهيه شده ، توزيع اطلاعات و استفاده از اطلاعات

اجزاي اصلي

منابع

قوانين و برنامه هاي مرتبط ، نيروي انساني ، فناوريهاي اطلاعات و ارتباطات ، منابع مالي

شاخصها

حداقل شاخصهاي مورد نياز كه تعيين كننده هاي سلامت ، دروندادها و بروندادها ، پوشش خدمات ، كيفيت خدمات و وضعيت سلامت را پوشش دهد.

منابع داده ها

داده هاي مبتني بر جمعيت

سرشماري ، ثبت وقايع حياتي ، نظامهاي مراقبت بيماريها و بررسيهاي بهداشتي

داده هاي مبتني بر خدمت

مراقبت بيماريها ، دفاتر واحدهاي بهداشتي ، يادداشتهاي اجرايي و مطالعات تسهيلات بهداشتي درماني .

مديريت داده ها

تمام مراحل گردش اطلاعات

توليد اطلاعات

داده هابه اطلاعات تبديل شود كه اين پايه و اساس شواهد را تشكيل داده و توليد دانش براي اقدام مي نمايد.

انتشار و استفاده

ارزش داده ها در دسترس گذاشتن آنها براي تصميم سازان سازمان است.

نظام اطلاعات سلامت شهرستان از ترکيب فرم ها, برنامه ها وابزارهاي تحليلي استفاده مي نمايد تا داده هاي گمنام جاري را به اطلاعات مفيد مديريتي تبديل نمايد وتوسط مديران برنامه ها ومراکز مورد استفاده قرار گيرد. داده ها در سطح شهرستان قبل از ارسال به سطح استان پردازش , پالايش و ساده سازي مي شوند. يک فرآيند پالايش مشابه نيز قبل از ارسال در سطوح استان وملي به سطح بين المللي به وقوع مي پيوندد.(6 - 5)

اغلب كاركنان بهداشتي ماهانه فرمهاي زيادي را تكميل و ارسال مي نمايند و به علت فقدان ارتباطي مناسب بين زير مجموعه ها دوباره كاريهاي زيادي در جمع آوري داده هاي يكسان صورت ميگيرد. از بين بردن دوباره كاريها به ايجاد نظام يكپارچه نياز دارد تا ايجاد هماهنگي بين واحدهاي موازي .تاخير در ارسال داده ها به شهرستان و فقدان بازخورد مناسب اغلب از ارسال مستقيم داده ها به برنامه هاي عمودي ناشي ميشود. (2)

نظام مراقبتهای اولیه بهداشتی در ایران از سه سطح ارائه خدمت ، مدیریت شهرستان و مرکز بهداشت استان تشکیل یافته که هر کدام وظیفه خاص خود را انجام می دهد. نظام اطلاعات سلامت نیز از این قاعده تبعیت می نماید . فرایندها را می توان در حالت کلی به سه دسته فرایندهای خدمت ، پشتیبانی و فرایندهای مدیریت تقسیم نمود. نظام رسمی آماری [1]سلامت در مورد فرایندهای خدمت داده ها را جمع آوری و منتشر می سازد.داده ها در واحدهای ارائه خدمت ثبت شده و در فواصل زمانی مشخص در فرمهای آماری [2]جمع آوری و به سطوح بالاتر ارسال می گردد. داده ها اغلب در زمان ارائه خدمات بهداشتی در پرونده خانوار[3] ، دفتر گزارش و یا دفتر مراقبت [4] ثبت می شود. گاهی از فرمهای واسطه برای انتقال داده ها به فرمهای آماری استفاده می گردد. فرمهای آماری را می توان درفرمهای بررسی اپیدمیولوژیک بیماری ها ، فرمهای خلاصه وضعیت بیماران ، فرمهای ماهانه و فرمهای گزارش عملکرد طبقه بندی کرد . نیاز مبرم به داده های کاربردی و وجود فرمهای متنوع داده های سلامت ، ساماندهی فرم های آماری و عملکردی نظام مراقبتهای اولیه بهداشتی را ضروری ساخته بود. این مطالعه برای شناسایی و طبقه بندی فرمهای جمع آوری داده های اجرایی در سطوح مختلف نظام مراقبتهای اولیه بهداشتی استان آذربایجان شرقی اجرا شد.


[1] Routine Health Information(RHI)
[2] Statistic Forms
[3] House File
[4] Log Book

 مدیریت فناوری داده های سلامت